Tytuł: Ucieczka do Egiptu w stylu lat dwudziestych.
Autor: Zdzisław Nitka
Wymiary: obraz dwuczęściowy 160x130 cm (x2)
Data wykonania: 1991
Technika: olej na płótnie
Napisy: przód: p/d: UCIECZKA DO EGIPTU W STYLU LAT 20-TYCH. Z.NITKA ’91;
na odwrocie prawej części: Z. Nitka ‘91
Stan zachowania: dobry

Wystawy:
Zdzisław Nitka – malarstwo, Robert Jakes – rzeźba, Wild Thing:
1991 – Muzeum Miasta Gdyni
– Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin
1992 – Swell Arts Centre, Oxford
- Oldknows Gallery, Nottingham
1992/93 – Guildhall Gallery, Winchester
1993 – Bałtycka Galeria Sztuki, Ustka (bez Roberta Jakesa)
11 V – 2 VI 2002 - Zdzisław Nitka, Retrospektywa. Malarstwo, grafika, rzeźba, BWA, Bielsko Biała.

Bibliografia:
Zdzisław Nitka, Retrospektywa. Malarstwo – grafika – rzeźba, Galeria Bielska BWA, Bielsko Biała, 11 V – 2 VI 2002 (reprodukcja obrazu w folderze towarzyszącym wystawie).
Ł. Nadzieja, Ekspresjonizm dziś. Malarstwo Zdzisława Nitki (praca magisterska napisana w Instytucie Historii Sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim pod kier. Prof. Dr hab. Waldemara Okonia w 2005 roku).

Składająca się z dwóch płócien „Ucieczka do Egiptu w stylu lat dwudziestych” powstała w 1991 roku i znajduje się wśród najwybitniejszych i najczęściej prezentowanych na wystawach obrazów Zdzisława Nitki.
Zachwyca swoją mocą kolorystyka ukazująca blask zachodzącego słońca, skoncentrowana jest na kontrastach czystych odcieni czerwieni z błękitem, żółcią i agresywną czernią. Płaszczyzny jednolitych barw urozmaicone są widocznymi śladami pociągnięć grubym pędzlem. Kształtowane podobnie formy są wyraźnie odseparowanych od tła. Oszczędna ich ilość nadaje kompozycji wyjątkową czytelność.
Anegdota, będąca tematem obrazu, zaczerpnięta z biblijnej historii Świętej Rodziny, to najwyraźniej moment, w którym podróżni niepewni dalszej drogi, w nerwowej atmosferze końca dnia, poszukują właściwej trasy.
Ucieczka do Egiptu została przeniesiona w czasie. Odbywa się nie z pomocą osiołka, lecz wspaniałym czarnym samochodem, w którym na tylnym siedzeniu Maria tuli dzieciątko. Św. Józef, studiujący mapę, ubrany jest w sportowy strój szofera, bufiaste pumpy i oficerki. Przedmioty nawiązują do mody i wzornictwa lat dwudziestych XX wieku. Artysta nie dbał jednak o archeologiczną dokładność swoich rekwizytów. Detale samochodu przypominają rozwiązania charakterystyczne dla drugiej połowy następnej dekady. W ten sposób jeden z najczęstszych w historii malarstwa religijnego temat ikonograficzny posłużył artyście do stworzenia pastiszu czasów szalonej epoki dwudziestolecia międzywojennego. Był to okres, w którym tak ceniony przez artystę ekspresjonizm wydał wybitne dzieła i znacznie przekroczył ramy dziedziny malarstwa, wchodząc również do kina. Nic dziwnego, że jest to najlepszy czas do umiejscowienia wydarzeń z historii zabawienia.
Zastosowana metoda posiada drugie dno. Postać kierowcy jest niemal dosłownym cytatem dzieła Marcusa Lüpertza - jednego z ulubionych malarzy artysty, który jest mistrzem i idolem. Na obrazie „Der Abend” (1981), niemieckiego ekspresjonisty, podobny do św. Józefa mężczyzna czyta gazetę. Nitka taką pozę zastosował już dwa lata wcześniej w innym swoim ważnym dziele „Wnętrze myśliwskie z obrazami ekspresjonistów” (1989). W tej perspektywie praktyka Zdzisława Nitki jest rodzajem hołdu dla dzieła kilkadziesiąt lat starszego malarza.
Kumulacja poruszonych wątków wykracza znacznie poza ramy malarstwa religijnego. „Ucieczka do Egiptu w stylu lat dwudziestych” mimo tematyki nie pełni funkcji pomocniczych względem kultu.
(KS)