Drodzy Przyjaciele,

W przyszłym roku minie dwadzieścia lat odkąd Galeria Zderzak urozmaica Wam życie. Na nadchodzące Święto już dziś ma Was przygotować poniższe sprawozdanie. Pomoże Wam ono, że tak powiem, wsunąć szyje w kołnierzyk uroczystych obchodów.

Jest to bardzo dobre sprawozdanie. Dwadzieścia lat przelecić w trzy-cztery minutki to fiuuu, przyznacie sami, szybka jazda. I do tego komfortowa - zdarzenia przykre i smutne pominięto, a za to wydobyto, w miarę możliwości, wesołe rysy różnych wypadków.

Kronikarz znał się na robocie. Czytelnik może mu zaufać, mimo pewnej afektacji stylu. Bo jak mawiał profesor Plezia, naprawdę ważne jest to, że czytelnik ZAWSZE chce poznać odpowiedź na pytanie "ale jak to było naprawdę?"

To w Zderzaku...
na otwarciu pierwszej wystawy w dziejach galerii malarz Marek Sobczyk wygłasza odczyt "O rozszerzeniu perspektyw seksualnych", a Marysia Morzuch z Muzeum Sztuki w Łodzi wykład "O nowym malarstwie" (oczywiście, o "dziczyźnie").

(październik 1985)

To w Zderzaku...
Włodek Pawlak katuje pałką trupa zomowca, a Marta Tarabuła kupuje ze ściany najsłynniejszy obraz lat 80. "Nie mówię, nie widzę, nie słyszę".

(1986)

To w Zderzaku...
Bez drgnienia powiek ogląda się najbardziej odjechane obrazy Szymona Urbańskiego "Bóg i Ojczyzna", "Rura", "Syberia", "Śmierć na sucho".

(1989)

To w Zderzaku...
Bonarski wystawia dwóch awangardowych młodych Rosjan: Łatyszewa i Lejdermana. Na wystawę walą tłumy. Zapowiada się pierestrojka.

(1989)

To w Zderzaku...
tuż po powrocie z Pekinu Łukasz Skąpski pokazuje żelaznego, śpiewającego smoka wlokącego za sobą ogon czerwonych flag, w hołdzie studentom zabitym na placu Tiananmen.

(1990)

To w Zderzaku...
Para syczących, splecionych ze sobą wężów wspina się aż pod dach. Niebieskie i żółte neonówki. Mirosław Filonik. LOVE.

(1991)

To w Zderzaku...
Grupa LUXUS z Wrocławia urządza huczne trzydniowe obchody nowego roku chińskiego. Grają i śpiewają Miki Mauzoleum, Maciej Maleńczuk, i inni, w czeluściach Szarej Kamienicy przy krakowskim Rynku. Tańce, akcje, żywe obiekty, wystawa wyrobów cukierniczych o przedłużonej trwałości, spalony piecyk w łazience, eksmisja.

(1992)

To w Zderzaku...
Polski szlachcic i performer Zbigniew Warpechowski wydobywa z błota nagiego poetę, nosi go na rękach, przedstawia opis pielgrzymki do grobu Hölderlina, czyta Kanta z surowym kotletem na gębie, walczy szablą z cieniem.

(1991, 1993)

To w Zderzaku...
Na strychu Grzegorz Sztwiertnia łączy plastikowymi rurkami pięciu wielkich poetów i pięciu wielkich malarzy oraz siebie samego w jeden obieg krwi i limfy.

(1992)

To w Zderzaku...
Nowojorski performer Krzysztof Zarębski przysysa sobie pijawki do szyi, wylizuje cukier z podłogi, kołysze długą świetlówką wystającą z rozporka.

(1992)

To w Zderzaku...
Gilbert i George wypijają popołudniową herbatkę ekspresową "Popularna" z Martą Tarabułą, właścicielką galerii.

(1992)

To w Zderzaku...
Zachodzi najbardziej zdumiewający fakt w dziejach marketingu artystycznego. Piotr Krakowski, profesor UJ, pisze wstęp zaczynający się od słów: "Nie lubię obrazów Edwarda Dwurnika, nie lubię też jego rysunków i grafik." Wstęp, na życzenie artysty, zostaje usunięty z jego katalogu. Ku ogólnemu żalowi.

(1992)

To w Zderzaku...
Wystawa trzech studentów Akademii - Romaniuka, Jarosa i Sztwiertni - dedykowana Kantorowi, doprowadza do furii znanego rzeźbiarza Beresia. "Gdyby żył Kantor, to powiedziałby <<Panowie jesteście gówniarzami. Proszę wyjść, won!>>"

(1992)

To w Zderzaku...
ULTRA VIOLET, muza Andy'ego Warhola, naucza i utwierdza licznie zgromadzony lud. "Każdy powinien mieć swoje 15 minut sławy!". Wiwaty, okrzyki radości, kapelusze w górze.

(1992)

To w Zderzaku...
Dochodzi do największej kradzieży dzieł sztuki lat 90-ych. Marcel Hager i Stefan Heidenreich ze wschodnioberlińskiej Unwahr Galerie wystawiają dzieła (a ściślej mówiąc - kawałki dzieł) gwizdnięte z documentów IX w Kassel.

(1993)

To w Zderzaku...
Klęczą na podłodze przed Jezusem i Maryją historyczka sztuki Anna Baranowa i artystka Ewa Ciepielewska. Dzieło gdańskiego artysty krytycznego Roberta Rumasa - Święte figury z gipsu zanurzone w akwariach - przyjęte zostaje w Krakowie entuzjastycznie.

(1993)

To w Zderzaku...
Skandalizująca nimfomanka Alicja Żebrowska urządza wystawę "Grzech pierworodny". W labiryncie z przezroczystej folii widz odurzany jest zapachem zielonego jabłuszka, na monitorze ogląda masturbację za pomocą sztucznego penisa, słucha kląskań i westchnień, zjada zielone jabłka, które leżą na stole.

(1994)

To w Zderzaku...
Wzbudza sensację odkrycie legendarnego "Rozstrzelania II" Andrzeja Wróblewskiego, obrazu wystawianego na socowych Popisach Szkół Artystycznych w Poznaniu w 1949, pociętego nożem przez nieznanych sprawców i od tamtej pory uważanego za zaginiony.
Obraz staje się celem pielgrzymek w Zachęcie, gdzie na zlecenie Galerii jest odnawiany przez warszawskich konserwatorów.
Rzeźbiarz Jerzy Bereś kontestuje zakup "Rozstrzelania II" przez Muzeum Narodowe i posyła listy protestacyjne do gazet, a zięć Beresia Hanusek wyśmiewa wystawę w Zderzaku na łamach konserwatywnych ARCANÓW.

(1994)

To w Zderzaku...
Joanna Rajkowska przysypuje ciało męża swojego solą, a w probówkach pod Ścianami wystawia płyny fizjologiczne (?!!). Ciąg dalszy nastąpi.

(1994)

To w Zderzaku...
Jarosław Modzelewski wystawia najpiękniejszy obraz lat 90. "Pomiar ciśnienia i poziomu cholesterolu we krwi w Powsinie".

(1994)

To w Zderzaku...
Guillaume Apollinaire (Apolinary Kostrowicki) podskakuje na jednej nodze ze szczęścia, że Dobkowski tak fajnie zilustrował jego "Zwierzyniec".

(1994)

To w Zderzaku...
Pogrążonym w ciemnościach Łukasz Skąpski puszcza w obieg promień słoneczny tak, aby odbiwszy się od zwierciadeł narysował figurę w powietrzu.

(1994)

To w Zderzaku...
i tylko w Zderzaku odbywają się dwie unikalne wystawy-konfrontacje:
"Wróblewski - Modzelewski" i "Cybis - Gierowski".

O pierwszej z nich Andrzej Osęka donosi:"Sądzę, że rozpoczął się jeden z najciekawszych i najbardziej pryncypialnych sporów artystycznych ostatnich dziesięcioleci. Jestem przeciw".

(1996, 2001)

To w Zderzaku...
Cezary Bodzianowski przesypia całą dobę w piżamce w beżowe paski.

(1997)

To w Zderzaku...
Złotousty artysta-anarchista Zbigniew Libera wygłasza pogadankę o klockach Lego i ściera się na noże z publicznością.

(1997)

To w Zderzaku...
Odbywa się wystawa dla krasnoludków. Autor: Paweł Jarodzki.

(1997)

To w Zderzaku...
Stefan Gierowski, sławny malarz warszawski, wysypuje się w rozmowie z Janem Michalskim, że w młodości pracował dla kontrwywiadu AK.

(1998)

To w Zderzaku...
Piotr Jaros urządza wystawę "Modern Hero" - "Bohater naszych czasów". Na słynnej fotografii Jarosa młody dżolo przyjmuje komunię Św. pod postacią złotej monety.

(1998)

To w Zderzaku...
Zbigniew Makowski czyta Katullusa "glubit magnanimi Remi nepotes" ("robi laskę nuworyszom - potomkom Remusa"). O Cynthii.

(1999)

To w Zderzaku...
Teodor Gąsiorowski, historyk lat 40., wyjaśnia kto, gdzie i kiedy zmuszony był jeść solone śledzie. Czym rzuca światło na tajemnicę obsesji ryb u malarza Andrzeja Wróblewskiego, repatrianta z Wilna.

(1999)

To w Zderzaku...
Debiutują malarze z Grupy Ładnie:
Wilhelm Sasnal wystawą "Sto kawałków".
Marcin Maciejowski wystawą "Sport i pielęgnacja".
Rafał Bujnowski wystawą "Zdjęcia".

Na otwarcie wystawy obrazów Bujnowskiego Ściąga rodzina z Andrychowa. Wujkowie i ciotki Rafała budują dom z jego "cegieł".

(1999, 2000)

To w Zderzaku...
Pada rekord frekwencji w prywatnej polskiej galerii. Na wernisaż wystawy "Sport i pielęgnacja" Marcina Maciejowskiego przychodzi 500 osób. Z radia leci Bayer Full. Schody na trzecim piętrze grożą zawaleniem.

(2000)

To w Zderzaku...
Dochodzi do największego wstrząsu na polskim rynku sztuki - odkrycia "malarstwa materii". "Reanimacja trupa!" - krzyczy wielkimi literami pisemko RASTER. Kolekcjonerzy rzucają się na obrazy.

(2000, 2001)

To w Zderzaku...
Urządza się "Bieg czerwonych ludzi" i pisze się "Stację Solidarność"

(2000)

To w Zderzaku...
Pada epokowe UNDO: "Marta, jakby ten obraz, który ci podarowałem, się sprzedał, to on jest jeszcze mój, dobra?"

(2000)

To w Zderzaku...
Przyrządza się wątrobę baranią na maśle, spaceruje brzegiem rzeki Liffey, czyta Ulissesa i sennik Artemidora (uzupełniająco). Bloomsday!

(2000)

To w Zderzaku...
Debiutuje najlepszy polski fotograf - Krzysztof Zieliński. Jego cykl "Hometown" kurator Wiktor Missiano z Moskwy kwituje jednym słowem - "mastier..."

(2001).

To w Zderzaku...
Wojciech Wilczyk nakręca FOTOREALIZM - pierwszą w Polsce zbiorową wystawę fotografii postindustrialnej.

(2003)

To w Zderzaku...
Szaleniec Ubu króluje ze ścian i kart przecudnej książki. 40 portretów Ubu Króla malowanych przez "dobrego, kolorowego boga". Pana Jana Młodożeńca.

(2003)

A teraz...
Jeżeli się wam nie znudziło i nie wkurzyło was, to wróćcie do początku i czytajcie od nowa, jak Biblię.

Oprac. Jan Michalski